Αποχαιρετισμός στην Καταλονία; Η Ισπανία αντιμετωπίζει μια επαναστατική περιφέρεια

Άνθρωποι περιμένουν την έναρξη της συνόδου ανάληψης της διακυβέρνησης στο Κοινοβούλιο της Καταλονίας στην Βαρκελώνη, στις 10 Ιανουαρίου 2016. ALBERT GEA / REUTERS

Στα μέσα Ιανουαρίου, η Καταλονία ανάδειξε μια νέα κυβέρνηση που υποσχέθηκε να φέρει την ανεξαρτησία [1] σε αυτή την έντονα αυτονομιστική περιοχή των 7,5 εκατομμυρίων ανθρώπων που βρίσκεται ανάμεσα στην Ισπανία [2] και την Γαλλία [3]. Ίσως μόνο η Χώρα των Βάσκων, όπου οι αποσχιστικές πολιτικές διαπλέκονται με την βία, την τρομοκρατία και ακόμη και τον ρατσισμό (ο βασκικός εθνικισμός έχει τις ρίζες του στην ιδέα ότι οι Βάσκοι είναι μια ξεχωριστή φυλή), ταιριάζει στην επιθυμία της Καταλονίας για κρατική υπόσταση μεταξύ των περιφερειών της Ισπανίας, και ίσως σε όλη την Ευρώπη [4]. Κατά ειρωνικό τρόπο, αν και ο βασκικός αγώνας για ανεξαρτησία είναι αυτός που καταλαμβάνει συνήθως τα διεθνή πρωτοσέλιδα, οι Καταλανοί έχουν το ιστορικά ισχυρότερο αίτημα για κρατική υπόσταση. Ο καταλανικός εθνικισμό καταγράφεται ήδη από τον Μεσαίωνα, όταν η περιοχή υπήρχε ως Πριγκιπάτο της Καταλονίας, πριν ενσωματωθεί στο Βασίλειο της Αραγονίας και αργότερα στο Βασίλειο της Ισπανίας, όταν τα στέμματα της Αραγονίας και της Καστίλλης ενώθηκαν κατά τον 15ο αιώνα. Ο βασκικός σεπαρατισμός [η αποσχιστική τάση], αντίθετα, χρονολογείται μόλις στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν ιδρύθηκε το βασκικό εθνικιστικό κίνημα, αν και οι Βάσκοι εθνικιστές τείνουν να αμφισβητούν αυτή την άποψη, προσδένοντας το σύγχρονο βασκικό εθνικιστικό κίνημα με τα fueros, τα δικαιώματα και τα προνόμια που χορηγήθηκαν από τον Ισπανό μονάρχη στον βασκικό λαό ήδη από την φεουδαρχική εποχή.

With or without you: Will Catalonia be Europe's next crisis?

Catalonia’s elections have caused more problems than they have solved. It is time for both Spain and Catalonia to start a national dialogue to reform Spain’s model of regional government. Otherwise, Catalonia will become Europe’s next crisis.

Mariano Rajoy, Spain’s conservative prime minister, comes from Galicia, on the north-western coast. By reputation, Galicians are so vague and elusive that – according to a Spanish joke – if you meet one on a staircase you cannot tell whether he is going up or down. Rajoy’s handling of the Catalonian problem has epitomised this uncertainty. His belief that the problem would simply disappear if he ignored it for long enough has led to a pseudo referendum that broke more things than it fixed. It is now time for him to face an uncomfortable truth; he should start a dialogue on Spain’s model of regional government.

Βλέποντας από την Καταλονία

Κόσμος ανεμίζει σημαίες τής Δεύτερης Ισπανικής Δημοκρατίας και της ανεξαρτησίας τής Καταλονίας σε αντιβασιλική διαδήλωση, τον Ιούνιο του 2014. (Heino Kalis / Courtesy Reuters)

Κατά τα τελευταία λίγα χρόνια, ο αριθμός των Καταλανών που επιθυμούν ανεξαρτησία από την Ισπανία έχει εκτιναχθεί στα ύψη. Μέχρι τις αρχές τής δεκαετίας τού 2000, ένα σταθερό 10%-15% υποστήριζε την ανεξαρτησία. Τώρα, σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις, το ποσοστό αυτό είναι πιο κοντά στο 50% (με το 30% να είναι αντίθετο και το υπόλοιπο είτε να απέχει είτε να μην προσφέρει καμία γνώμη). Η υποστήριξη της ανεξαρτησίας δεν υποχωρεί ακόμη και όταν στους ερωτηθέντες ειπώθηκε ότι η ανεξαρτησία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλεισμό από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και ακόμη και εκείνοι που δεν προτιμούν απαραιτήτως μια ανεξάρτητη Καταλονία συμφωνούν ότι το θέμα θα πρέπει να τεθεί σε δημοψήφισμα: Τέσσερις στους πέντε Καταλανούς ευνοούν την διεξαγωγή τού δημοψηφίσματος, όπως και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι επιχειρηματικές ενώσεις και οι εκατοντάδες οργανώσεις τής κοινωνίας των πολιτών.

Le Figaro: Ενίσχυση των αυτονομιστών στη Μ.Ανατολή

Οι Κούρδοι μαχητές έχουν αρχίσει να εγκαταλείπουν το τουρκικό έδαφος για να εγκατασταθούν στις βάσεις του ΡΚΚ στο βόρειο Ιράκ. Αν η αποχώρηση αυτή γίνει χωρίς εμπόδια, αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το φθινόπωρο. Πρόκειται για μια σημαντική φάση των διαπραγματεύσεων που ξεκίνησαν στα τέλη του 2012 ανάμεσα στην κυβέρνηση Ερντογάν και τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν, με στόχο να δοθεί τέλος σ’ έναν πόλεμο που από το 1984 έχει στοιχίσει τη ζωή 45.000 ανθρώπων, στην πλειονότητά τους Κούρδων.

Μυστικές διαπραγματεύσεις έχουν γίνει και στο παρελθόν –οι τελευταίες έγιναν το 2011 στο Όσλο– αλλά δεν είχαν αποτέλεσμα. Αυτή τη φορά, σχολιάζει ο διευθυντής του ιδρύματος International Crisis Group στην Τουρκία Χιου Πόουπ, και οι δύο πλευρές γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να νικήσουν στρατιωτικά. Οι ισλαμοσυντηρητικοί που κυβερνούν είναι πιο έτοιμοι από τους προκατόχους τους να ικανοποιήσουν τα αιτήματα της κουρδικής μειονότητας. Και ο στρατός δεν είναι πια σε θέση να αντιταχθεί σε μια λύση μέσω διαπραγματεύσεων. Όσο για τους αντάρτες, δεν διεκδικούν πια ένα ανεξάρτητο Κουρδιστάν.

Το Κοινοβούλιο της Καταλωνίας ενέκρινε το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία

Το τοπικό Κοινοβούλιο της Καταλωνίας, της πλούσιας Αυτόνομης Περιφέρειας στη βορειοανατολική Ισπανία, ενέκρινε σήμερα τη διακήρυξη που προλειαίνει το έδαφος για την διοργάνωση δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της, παρά τις αντιδράσεις της κεντρικής κυβέρνησης στην Ισπανία.

Η διακήρυξη απέσπασε το 70% των ψήφων των κομμάτων του Κοινοβουλίου. Οι παρατάξεις που την υπερψήφισαν ήσαν: το εθνικιστικό κόμμα Σύγκλιση και Ένωση (CiU) του προέδρου Αρτούρ Μας, το αριστερό αποσχιστικό κόμμα ERC και δύο μικρότεροι σχηματισμοί που τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας.

Η πορεία των Σκωτσέζων προς την ανεξαρτησία

Το μνημείο προς τιμήν του σερ Γουίλιαμ Γουάλας υψώνεται κοντά στο Στέρλινγκ, μια καστροπολιτεία αρκετά κοντά στην πρωτεύουσα της Σκωτίας, το Εδιμβούργο. Τις μέρες που ο αέρας λυσσομανά και ο ήλιος παίζει κρυφτό με τα σύννεφα, το καμωμένο από ψαμμίτη μνημείο γυαλίζει χρυσαφένιο και επιβλητικό. Αυτήν ακριβώς την εντύπωση ήθελαν να προκαλέσουν οι δημιουργοί του στην βικτωριανή εποχή: ένας αρχαιοπρεπής πύργος, προορισμένος να θυμίζει το φιλελεύθερο πνεύμα κάθε Σκωτσέζου. Στα τέλη του 13ου αιώνα, ο Γουάλας ηγήθηκε εξέγερσης κατά του βασιλιά Εδουάρδου Α΄ της Αγγλίας και εξαιτίας αυτού τελικά απαγχονίστηκε αφού μαρτύρησε στα χέρια των βασανιστών του. Δεν υπάρχουν απεικονίσεις του ήρωα από εκείνη την εποχή. Από το 1995, όμως, που η ζωή του αναβίωσε στην επική ταινία Braveheart, ο τουρισμός άρχισε να παρουσιάζει αλματώδη άνοδο και πολλοί θιασώτες του είδους κατασκεύασαν την εικόνα της επιλογής τους. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, ένας ανάγλυφος πίνακας παρουσίαζε τον μάρτυρα-πολεμιστή στα γκρουπ των τουριστών που επισκέπτονταν τον πύργο, καθ’ οδόν από το πάρκινγκ προς το πωλητήριο. Από κανέναν δεν περνούσε απαρατήρητη η ομοιότητα με τα χαρακτηριστικά του Μελ Γκίμπσον.

Η Ευρώπη των αποσχιστών Από τον Ατλαντικό ως τα Ουράλια αναζωπυρώνεται ο αλυτρωτισμός αιώνων, αυτή τη φορά σαν αμφιλεγόμενη «λύση» για την κρίση

Μαδρίτη εναντίον Βαρκελώνης, Λονδίνο εναντίον Εδιμβούργου, Βρυξέλλες εναντίον Αμβέρσας. Θα μπορούσαν να ήταν ποδοσφαιρικοί αγώνες, όμως είναι πολιτικοί. Όσο πλήττει η οικονομική κρίση την Ευρώπη, τόσο περισσότερες εύπορες επαρχίες δυσανασχετούν που μέρος των φόρων τους καταλήγει στις φτωχότερες – και ας βρίσκονται στην ίδια χώρα. « Ηγέτης» των «αποσχιστών» είναι σήμερα η Καταλωνία: όλοι έχουν τα μάτια στραμμένα στο μπρα ντε φερ της με τη Μαδρίτη. Από την Ευρώπη των λαών στην Ευρώπη των αποσχιστών. Η διάσπαση ενός κράτους-μέλους οδηγεί την ΕΕ σε αχαρτογράφητα νερά. Δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ. Και οι χώρες που κινδυνεύουν να ακρωτηριαστούν, όπως η Ισπανία, δηλώνουν ότι θα ασκήσουν βέτο στην ένταξη οποιουδήποτε αποσχισθέντος, νεόκοπου κράτους.

Σημαίες της ανεξάρτητης Καταλωνίας ετοιμάζονται να βγουν στους δρόμους, αλλά η ΕΕ μπορεί να δεχτεί χωρίς αναταράξεις ένα νέο, μικρό ευρωπαϊκό κράτος όπως διατρανώνει η επιγραφή;

«Οι μικρές χώρες μπορούν κάλλιστα να επιβιώσουν - δείτε το Λουξεμβούργο» λέει μιλώντας προς «Το Βήμα» ο Σέβι Μόρα, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. «Αλλά αν η ΕΕ αποκτήσει πολλά μικρά κράτη-μέλη χωρίς να αποκτήσει παράλληλα μια ομοσπονδιακή κυβέρνηση, θα γίνει λιγότερο δημοκρατική και πιο δεξιά». Το εξηγεί λέγοντας ότι πολλές μικρές χώρες θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την προσέλκυση κεφαλαίων, γι' αυτό θα μειώνουν τη φορολογία ακολουθώντας νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική.

Catalonia's raging independence debate hits cold reality of likely EU expulsion

As in towns across this wealthy northeastern region, the maze-like cobblestone streets of Girona’s medieval quarter are fluttering with flags in favor of Catalonia’s independence. Here, however, there is also a smattering of flags bearing the slogan: “Catalonia, A New European State.”

It goes to the heart of a Catalan conundrum.

While the separatist dream of millions has never felt so close to becoming a reality, independence fervor is now coming up against the cold, hard facts of what breaking free would really mean. Few realize that this Spanish region famed for its trading prowess would be shut out of the European Union for years, a huge hurdle to doing business with its most important trading partners. EU officials say an independent Catalonia would face the same membership conditions of any other candidate nation.

Commission ducks questions on separatism in EU states

Honor Mahony

BRUSSELS - The European Commission is refusing to be precise about the potential EU future of separatist-minded regions, as Flemish nationalists made gains in Belgian local elections and Scotland formally agreed an independence referendum deal.

Rolling back on previously more definite statements about new states being obliged to apply for EU membership, the commission on Monday (15 October) said it would express an opinion only if asked by a member state and only if it concerned a specific situation.
"Concerning certain scenarios, such as the separation of one part of a member state or the creation of a new state, these would not be neutral as regards the EU treaties," said a spokesperson.
The commission would express its opinion on the legal consequences under EU law on request of a member state "detailing a precise scenario."