Η άλλη επανάσταση του Facebook: Πώς το διαδίκτυο κάνει τους ανθρώπους δυσαρεστημένους με τις κυβερνήσεις τους

Τούτες τις μέρες, κάθε φορά που μια μεγάλη πολιτική διαδήλωση λαμβάνει χώρα κάπου στον κόσμο, φαίνεται να πυροδοτεί μια συζήτηση για τον ρόλο τού διαδικτύου στην διευκόλυνσή της, είτε επιτρέποντας στους διαδηλωτές να συσπειρώσουν υποστήριξη από εγχώριες αλλά και διεθνείς πηγές, να μεταδώσουν τις επί τόπου εξελίξεις, να ανακοινώνουν τα αιτήματά τους στους ηγέτες τής κυβέρνησης, είτε να καταγράφουν καταχρήσεις τής αστυνομίας. Αυτό, που τείνει να παραβλέπεται, όμως, είναι ο άλλος ρόλος τού διαδικτύου σε πολιτικά κινήματα αυτού του είδους -δηλαδή, η επίδρασή του πριν καν οι διαδηλωτές βγουν στους δρόμους. Το διαδίκτυο έχει προχωρήσει ήσυχα αλλά βαθιά την επιθυμία των πολιτών εξ αρχής να ενεργούν ή να οργανώνονται πολιτικά, επηρεάζοντας την αντίληψή τους για τις επιδόσεις των κυβερνήσεών τους.

Internet cafe στην Changzhi, στην επαρχία Shanxi της νότιας Κίνας, στις 20 Ιουνίου 2007. (Courtesy Reuters)

Το διαδίκτυο, μαζί με τις σχετικές τεχνολογίες, υπήρξε επαναστατικό για την διανομή των πληροφοριών. Έχει μεταμορφώσει δραστικά και ταχύτατα το πώς πακετάρονται οι πληροφορίες ˙ Το πόσο γρήγορα και με ποιο κόστος οι πληροφορίες μπορούν να μεταδοθούν˙ Και το ποιά δίκτυα έχουν την εξουσία να καθορίζουν ποιος μπορεί να στέλνει και να λαμβάνει αυτές τις μεταδιδόμενες πληροφορίες. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα τον πιο γρήγορο εκδημοκρατισμό τής επικοινωνίας στην ιστορία.

Περί ιντερνετικής «λήθης»

(Kacper Pempel / Courtesy Reuters)

Οι σύγχρονοι καινοτόμοι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Διαδίκτυο δεν είναι οι ηγέτες των ΗΠΑ ή οι τολμηροί επιχειρηματίες τής Silicon Valley. Είναι οι ανιαροί γραφειοκράτες, οι πολιτικοί και οι δικηγόροι στις Βρυξέλλες, το Βερολίνο και το Στρασβούργο. Καθώς η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας (NSA) και αμερικανικές επιχειρήσεις έχουν στηριχθεί στην απορρόφηση τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων για να παρατηρούν τους πολίτες και να δημιουργούν ή/και να εξυπηρετούν τους καταναλωτές, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αγωνιστεί για να καθιερώσει τα δικαιώματα προστασίας τής ιδιωτικής ζωής. Κατά τα τελευταία δέκα χρόνια, ωστόσο, η πρωτοβουλία τής ΕΕ φάνηκε να στριμώχνεται στην γωνία καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες πίεσαν τους Ευρωπαίους να αποδυναμώσουν την προστασία τής ιδιωτικής τους ζωής σε μια σειρά από βασικούς τομείς. Αλλά τώρα, τα πράγματα έχουν αντιστραφεί.

Διαδικτυακός Αναλφαβητισμός vs. Ανεργία στην Ελλάδα

Θυμάμαι πριν περίπου 20 έτη, συζητούσαμε στην οικογένεια αν ο κλάδος που είχε επιλέξει ο αδερφός μου θα ήταν επικερδής και περιζήτητης τεχνογνωσίας στην αγορά εργασίας του αύριο. Περί Internet και Πληροφορικής ο λόγος. Ακόμα και σήμερα, 20 χρόνια μετά, ανάμεσα στις θέσεις εργασίας με την περισσότερη ζήτηση βρίσκονται αυτές που σχετίζονται με αυτούς  τους κλάδους. Κι όχι μόνο οι προφανείς θέσεις, με τη μορφή που είχαν παλαιότερα κι έχουμε συνηθίσει (βλ. software developers, business analysts, software architects κ.ά.).

Πλέον, έχουν δημιουργηθεί θέσεις που συνδυάζουν την τεχνολογία και την πληροφορική σχεδόν σε όλους τους εργασιακούς κλάδους. Π.χ. στο Marketing (SEO strategist, digital analytics specialist), στο HR (social media recruiter), στο Engineering (electromechanical engineer) κ.ο.κ. Κι αυτό ισχύει όχι μόνο αναφορικά με τη μετάλλαξη των θέσεων εργασίας που παρατηρείται στις μέρες μας, μα και στους τρόπους αναζήτησης, όπου η τεχνογνωσία στην πληροφορική και το internet είναι απαραίτητη. Με τα social media και τα διαδικτυακά jobsites να αποτελούν πλέον τα κύρια μέσα αναζήτησης επαγγελματικών ευκαιριών (δημοφιλή για ανακοινώσεις και για ανταπόκριση σε αυτές), οι χρήστες απαιτείται να έχουν πλήρη εξοικείωση με το "περιβάλλον" τους. Κι αυτό, προκειμένου να είναι όσο πιο άμεσοι γίνεται στις ενέργειές τους λόγω της εξαιρετικά μεγάλης προσφοράς που υπάρχει πλέον και να ανακαλύπτουν ευκαιρίες εργασίας που εμφανίζονται όχι τόσο συχνά.

Όλα στο Ίντερνετ! Πώς το «Διαδίκτυο των Πραγμάτων» αλλάζει τα πάντα

Καθώς μοντέλα που φορούσαν τα νέα γυαλιά Google Glass περπατούσαν πάνω σε πασαρέλες στη Νέα Υόρκη νωρίτερα αυτό το μήνα, θα ήταν δελεαστικό να δει κανείς τις ψηφιακές συσκευές που φοριούνται- συμπεριλαμβανομένων των πειραματικών συσκευών κεφαλής (αυτό που μοιάζει με ένα ζευγάρι γυαλιά χωρίς φακούς και που βυθίζει τον χρήστη στο Internet), των έξυπνων ρολογιών (ηλεκτρονικούς υπολογιστές συνδεδεμένους με το ίντερνετ με τη μορφή ρολογιού χειρός), και των αθλητικών παπουτσιών και ειδών ένδυσης με ενσωματωμένους αισθητήρες δεδομένων – ως την τελευταία μόδα. Στην πραγματικότητα, αντιπροσωπεύουν μια πιο βαθιά αλλαγή που αναμορφώνει μεγάλες βιομηχανίες, και που θολώνει τα όρια ανάμεσα στους ανθρώπους και τους υπολογιστές.

Ένας χάρτης τού ίντερνετ το 2005 από το Opte Project. (Mike Lee / Flickr)

Αυτό που έχει κάνει δυνατή την κατασκευή τέτοιων συσκευών είναι η αλληλεπίδραση ανάμεσα σε δύο τεχνολογίες από αυτές που το McKinsey Global Institute έχει χαρακτηρίσει ως από τις πιο επαναστατικές [1] της επόμενης δεκαετίας: το Mobile Internet και το Διαδίκτυο των Πραγμάτων. Το κινητό Διαδίκτυο είναι η δυνατότητα για πρόσβαση στο Ίντερνετ από κινητές συσκευές. Το Ίντερνετ των Πραγμάτων είναι ένα σύνολο τεχνολογιών που ενσωματώνει τον φυσικό κόσμο στον εικονικό κόσμο μέσω δικτύων ηλεκτρονικών αισθητήρων και συσκευών που συνδέονται με τους υπολογιστές. Οι εφαρμογές τού κινητού Ίντερνετ των Πραγμάτων πάνε πέρα από τα ρούχα: Μικροσκοπικοί ανιχνευτές που μπορούν να συγκεντρώνουν και να ξαναπροσφέρουν δεδομένα για την τοποθεσία, την δραστηριότητα και την υγεία (σε πόσο καλή κατάσταση βρίσκεται ένα αντικείμενο ή μια συσκευή) έχουν ήδη ενσωματωθεί στα πάντα, από γέφυρες και φορτηγά μέχρι σε βηματοδότες και αντλίες ινσουλίνης.

Η σχέση του Internet με τη δημοκρατία

Το Διαδίκτυο είναι ένα εργαλείο απελευθέρωσης ή καταπίεσης; Μέχρι που ήρθε ο Edward Snowden, φαίνεται να ζούσαμε στην ευχάριστη ψευδαίσθηση ότι το διαδίκτυο και τα κοινωνικά δίκτυα μας έδιναν μιαν απεριόριστη ικανότητα οργάνωσης και δράσης. Τα κοινωνικά δίκτυα, μας είπαν, όχι μόνο μας ενδυνάμωναν κοινωνικά, αλλά και μας παρείχαν ένα ισχυρό πολιτικό εργαλείο. Το Twitter και το Facebook, μαζί με την ικανότητα διάδοσης ενός απίστευτου όγκου πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο από τη Google, είχαν γίνει ένα νέο όπλο για την εποπτεία των πολιτών από την κυβέρνηση, καθώς και της αντίστασης στην τυραννία. Όπως ο Τύπος, το ραδιόφωνο και η τηλεόραση πριν από αυτό, το Διαδίκτυο προσφέρει σήμερα στον πολίτη μια διέξοδο από τα αυταρχικά πληροφοριακά μονοπώλια. Αυτό είναι που θα μπορούσαμε να το αποκαλέσουμε την οριζόντια ή ελευθεριακή άποψη της τεχνολογίας. Αν και μερικές φορές υπερτιμημένο, όπως στις υποτιθέμενες επαναστάσεις της Τυνησίας και της Αιγύπτου (οι οποίες μόνο επαναστάσεις δεν ήταν), το όραμα αυτό έχει προωθήσει μια λογική ελπίδα πως η τεχνολογία και η δημοκρατία μπορεί να είναι ισχυροί σύμμαχοι.

Αλλά μετά τον Snowden έπρεπε να δώσουμε περισσότερο βάρος στο άλλο όραμα, αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε αυταρχικό ή κάθετο. Διότι, όσο κι αν το υποπτευόμασταν, θυμηθείτε τις αποκαλύψεις Echelon, τώρα ξέρουμε ότι, ενώ εκατομμύρια πολίτες χρησιμοποιούν ελαφρά τη καρδία το διαδίκτυο και τα κοινωνικά δίκτυα, μια σειρά από κράτη έχουν τη δυνατότητα καθέτου ελέγχου του διαδικτύου και του περιεχομένου του.

Θα έπρεπε τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας λογισμικού να καταργηθούν;

Σε κάποιο προηγούμενο άρθρο, σχετικά με τις πατέντες, είχε αναφερθεί πως:

Οι πατέντες (διπλώματα ευρεσιτεχνίας) αποτελούν πλέον, στις μέρες μας, “big deal” (προσοδοφόρα δουλειά με …φούντες) στο χώρο της βιομηχανίας λογισμικού. Οι μηνύσεις και οι αγωγές πολλαπλασιάζονται.
Οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας ξοδεύουν δισεκατομμύρια δολάρια, μόνο και μόνο για να αγοράσουν τεράστιες συλλογές πατεντών, για να μπορούν να αμυνθούν. Οι ίδιοι οι προγραμματιστές υπολογιστών λένε πως τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας εμποδίζουν κάθε έννοια καινοτομίας.

Ηθικοπλαστικόν θερινόν ανάγνωσμα: “Οι πατέντες επιτίθενται"

Αυτή η ηθικοπλαστική ιστορία, γράφτηκε από τους Alex Blumberg (του Planet Money) και Laura Sydell (του NPR), και κυκλοφόρησε πρόσφατα στο “This American Life”.