Διπλωματία, άμυνα, ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και οικονομία: Τι σημαίνει η νίκη του «Brexit» και πώς μπορεί να ωφεληθεί η Ελλάδα

Το αποτέλεσμα υπέρ του Brexit του δημοψηφίσματος για την παραμονή στην ΕΕ αιφνιδίασε πολλούς: Όλα δείχνουν ότι η 23η Ιουνίου 2016 θα αποτελέσει μια ημερομηνία κομβικής σημασίας όσον αφορά στην εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως η ημερομηνία που το Ηνωμένο Βασίλειο επέλεξε την πόρτα της εξόδου από την Ευρώπη.

Από τη στιγμή που πρόκειται για μια εξέλιξη άνευ προηγουμένου, το αναπόφευκτο ερώτημα «τι μέλλει γενέσθαι» για την Ευρώπη και τη Βρετανία κυριαρχεί παντού. Σε αυτό το πλαίσιο, ακαδημαϊκοί εξηγούν στη HuffPost Greece τι αναμένεται να συμβεί την «επόμενη ημέρα».

Εξακολουθούν να βασιλεύουν τα μετρητά στην Ελλάδα

Σχεδόν 15 εκατομμύρια κάρτες πληρωμών είχαν εκδοθεί από ελληνικές τράπεζες και ήταν ενεργές στο τέλος του 2015 σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η Ελληνική Ένωση Τραπεζών. Αυτό μεταφράζεται σε  1,4 κάρτες πληρωμών ανά κάτοικο  έναντι μέσου όρου 1,5 κάρτες πληρωμών ανά κάτοικο στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.    

Η επιβολή των capital controls το περασμένο Ιούλιο και η συνακόλουθη στροφή από τα μετρητά στις ηλεκτρονικές πληρωμές συνέβαλε στην σύγκλιση αυτή με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο αλλά σε καμιά περίπτωση δεν φαίνεται να απείλησε με εξαφάνιση την οικονομία των μετρητών.

Δημιουργική Λογιστική

Η επιστήμη της οικονομικής και δη η δημόσια οικονομική έχουν προσφέρει, στις κυβερνήσεις των κρατών, μια φαρέτρα από χρήσιμα λογιστικά εργαλεία για την εικονική βελτίωση των δεικτών ελλείμματος και δημόσιου χρέους. Έτσι αρκετές χώρες παρουσιάζουν εύρωστους οικονομικούς δείκτες στους διεθνείς επενδυτές με αποτέλεσμα να έχουν εύκολη πρόσβαση στη διεθνή αγορά για την κάλυψη των δανειακών τους αναγκών, την αναχρηματοδότηση των ελλειμμάτων τους και την προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων για την ανάπτυξη της εθνικής τους οικονομίας.

Η μυστική σύσκεψη τον Μάιο για το plan Β

• 

Tα σχέδια και τα σενάρια που επεξεργάζονταν οι διάφορες ομάδες του ΣΥΡΙΖΑ για ρήξη με τους εταίρους ήταν σε γνώση του κ. Τσίπρα.

Στα μέσα του περασμένου Μαΐου στο γραφείο του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Γιάννη Δραγασάκη, συγκαλείται ευρεία μυστική σύσκεψη στην οποία έχουν κληθεί να συμμετάσχουν εκπρόσωποι μιας σειράς υπουργείων. Αντικείμενο της σύσκεψης είναι να διαπιστωθούν οι «αντοχές» της χώρας σε μια ενδεχόμενη οριστική ρήξη με τους εταίρους, που θα συνεπαγόταν άμεση διακοπή κάθε μορφής χρηματοδότησης και, πιθανότατα, υποχρέωση εξόδου από το ευρώ. Η κυβερνητική ηγεσία έβλεπε να εξαντλούνται τα όποια αποθέματα διέθετε η χώρα και ήδη ετοιμαζόταν, λόγω αδυναμίας πληρωμής, να καταθέσει προς το ΔΝΤ αίτημα για ομαδοποίηση των πληρωμών του Ιουνίου και μετάθεσή τους προς το τέλος του μήνα.

Η τελευταία πράξη μιας Εκδίκησης.

Αν στις 25/1/2015 είχαμε εκλογές των οποίων το αποτέλεσμα το περιμέναμε με ενδιαφέρον, (και κυρίως τις συνέπειες αυτών) για τις χθεσινές, το αποτέλεσμα και τα απορρέοντα από αυτό, ήταν πολύ λιγότερο απρόβλεπτα. Είχαμε αναφέρει τους οδηγούς εκείνους που θα καθιστούσαν τον Αλέξη Τσίπρα μεγάλο νικητή των εκλογών. Αυτό που ήταν λιγότερο αναμενόμενο, ήταν οτι ξεπεράστηκε μια διαφορά φυσιολογική από το δεύτερο κόμμα (5%) και τελικά, αυτή ξεπέρασε τις 7 μονάδες. Επίσης, το οτι δε χρειάστηκε παρά ένα τηλεφώνημα για να σχηματιστεί ουσιαστικά κυβέρνηση, μέχρι τις 10 μ.μ.

Θα μείνουμε ως συνήθως στο να συζητούμε τα ευκόλως εννοούμενα και να τα ανακυκλώνουμε ή θα προσπαθήσουμε να δούμε την πολιτική πίσω από όλα, μένοντας μακρυά από τα υποκριτικά ερωτήματα του τύπου «γιατί τέτοια πρωτοφανής αποχή;», «γιατί έπεσαν τόσο έξω οι δημοσκοπήσεις;». Χθες, αφού το «παλιό» τα έβαλε με τον «μαζοχιστή» λαό, μετά, τα έβαλε με τα Στοιχεία της Στατιστικής και τις μαθηματικές μεθοδολογίες. Κόντεψαν να καταρρεύσουν τα Μαθηματικα!

Η σύνθεση της οκτακομματικής Βουλής

Οκτακομματική είναι η νέα Βουλή που προέκυψε από τις εκλογές της 20ης Σεπτεμβρίου. Ο ΣΥΡΙΖΑ εκλέγει 145 βουλευτές, η ΝΔ 75, η Χρυσή Αυγή 18, η Δημοκρατική Συμπαράταξη 17, το ΚΚΕ 15, το Ποτάμι 11, οι ΑΝΕΛ 10 και η Ένωση Κεντρώων 9.

Ξεπερνώντας το αδιέξοδο του ελληνικού χρέους

Η Ελλάδα χρειάζεται αναδιάρθρωση χρέους. Σχετικά με αυτό, συμφωνούν όλο και περισσότερες φωνές. Ακόμη και το ΔΝΤ, αναγνωρίζει τώρα ότι το χρέος της Ελλάδας είναι μη βιώσιμο. Απαιτείται αναδιάρθρωση, επιμένει τώρα, για την λειτουργικότητα του τρίτου προγράμματος μεταξύ της χώρας και των θεσμών, που αυτή τη στιγμή τελειοποιείται.

Ωστόσο, η γερμανική κυβέρνηση αρνείται να συμφωνήσει στη μείωση χρέους, εάν απουσιάζουν προηγούμενες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Η μείωση χρέους θα πρέπει να έρθει ως ανταμοιβή, επιμένει, για τις προηγούμενες ενέργειες στο διαρθρωτικό μέτωπο. Εάν παρασχεθεί τώρα, οι Έλληνες θα τα παρατήσουν, και το κίνητρο να προχωρήσουν στα σκληρά μεταρρυθμιστικά μέτρα, θα μειωθεί.

«Καπνός» τα δισ. της πρώτης διάσωσης

Ούτε για «τραυμαπλάστ» δεν έφτασαν τα 25 δισ. ευρώ που έβαλαν οι Ελληνες φορολογούμενοι στις ελληνικές τράπεζες το 2013, για να καλύψουν τις κεφαλαιακές ανάγκες και να «διασώσουν» το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας. Από τα χρήματα αυτά που επένδυσε πριν από δύο χρόνια το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας στις τράπεζες, έχουν «απομείνει» σήμερα μόλις 3 δισ. ευρώ και πλέον το ελληνικό κράτος ετοιμάζεται να δανειστεί άλλα 20-25 δισ. ευρώ για να ξανασώσει τις τράπεζες στις οποίες είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος.

Απαιτούνται άλλα 25 δισ. ευρώ δάνειο στο πλαίσιο της συμφωνίας για την ανακεφαλαιοποίηση. Τα έχασαν όλα και οι ιδιώτες που επένδυσαν επιπλέον 8,3 δισ. ευρώ στις περσινές αυξήσεις κεφαλαίου

Η κατάρρευση των τραπεζικών αξιών στο Χρηματιστήριο τους προηγούμενους μήνες, αλλά κυρίως την τελευταία εβδομάδα όταν και εξαϋλώθηκαν εν ριπή οφθαλμού 8 δισ. ευρώ από την εναπομείνασα χρηματιστηριακή αξία των τραπεζών (από τα 13 δισ. ευρώ υποχώρησε μέχρι τα 4,6 δισ. ευρώ), σήμανε την ολοσχερή απώλεια των χρημάτων που επένδυσαν τόσο οι ιδιώτες επενδυτές πέρυσι (8,3 δισ. ευρώ) όσο κυρίως το ελληνικό κράτος μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.

Το χρέος της Ελλάδας μπορεί και πρέπει να μειωθεί εντός ευρώ

Ίσως η μεγαλύτερη ζημιά που προκλήθηκε από την αντιπαράθεση με την Ελλάδα, είναι μια γενική απώλεια της εμπιστοσύνης. Εάν θέλουμε να βάλουμε την Ελλάδα ξανά σε τροχιά ανάκαμψης, οι άνθρωποι, οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές, πρέπει να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη στη βιωσιμότητα της χώρας. Για να λειτουργήσει αυτό, είναι απαραίτητα μια νόμιμη και ικανή κυβέρνηση καθώς και μια αποτελεσματική διοίκηση και δικαστικό σώμα. Ωστόσο το θέμα της βιωσιμότητας του χρέους είναι ακόμη κεντρικής σημασίας, ακόμη και αν το κόστος εξυπηρέτησης χρέους είναι αμελητέο βραχυπρόθεσμα. Κανένας δεν αμφισβητεί την ανάλυση του ΔΝΤ ότι η βιωσιμότητα του ελληνικού κρατικού χρέους αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάκαμψη.

Συμβουλές από την αρχαιότητα

Η δημοσιονομική και οικονομική κρίση στην Ελλάδα έχει οξύνει τις συζητήσεις μεταξύ οικονομολόγων, πολιτικών επιστημόνων και πολιτικών για τους πολιτικούς θεσμούς και την οικονομική ανάπτυξη. Προωθούν όντως οι καλοί θεσμοί -η δημοκρατία και το κράτος δικαίου- την ανάπτυξη; Ή οι καλοί θεσμοί κατέστησαν δυνατοί μόνο λόγω της προηγούμενης ανάπτυξης μιας ακμάζουσας οικονομίας; Σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον της Ελλάδας είναι πιθανό να προκύψουν αρκετά διαφορετικές, ανάλογα με το πώς θα απαντήσουν οι πολιτικοί σε αυτήν την ερώτηση.

Το άγαλμα του φιλοσόφου Σωκράτη και η ελληνική σημαία στην Αθήνα, στις 23 Απριλίου 2010. YIORGOS KARAHALIS / REUTERS

Η ιστορία είναι το προφανές πεδίο δοκιμών για τις ανταγωνιστικές θεωρίες. Αλλά οι περισσότερες ιστορικές δοκιμές των βασικών ιδεών στην πολιτική οικονομία είχαν, μέχρι πρόσφατα, επικεντρωθεί στις τελευταίες αρκετές εκατοντάδες χρόνια της κυρίως ευρωπαϊκής ιστορίας. Ωστόσο, ο περιορισμός του δείγματος για την μελέτη της σχέσης ανάμεσα στην πολιτική και την οικονομική ανάπτυξη στα σύγχρονα κράτη είναι προβληματικός, επειδή άλλοι παράγοντες εκτός από την θεσμική καινοτομία, όπως η αξιοποίηση του Νέου Κόσμου και της τεχνολογικής προόδου, έχουν επηρεάσει τις σύγχρονες οικονομίες. Ίσως ειρωνικά, ο δρόμος προς μια λύση οδηγεί πίσω στην Ελλάδα -μάλιστα, πίσω στην αρχαία Ελλάδα, η ιστορία της οποίας προσφέρει μια λεπτομερή «εκτός δείγματος» επίδειξη του πώς οι καλοί θεσμοί προωθούν την οικονομική ανάπτυξη.

Το «Ημερολόγιο» ενός μικρού ανδρός

Ο δικτάτορας Μεταξάς εν μέσω των οργανωμένων της ΕΟΝ. Το «Ημερολόγιό» του είναι αποκαλυπτικό για την προσωπικότητά του

Εβδομήντα εννιά χρόνια από την κήρυξή της, η δικτατορία της 4ης Αυγούστου εξακολουθεί να προσφέρει υλικό σε ιστορικούς και πολιτικούς αναλυτές. Μάλιστα εδώ και μερικά χρόνια έχει επιχειρηθεί από ένα ρεύμα ιστορικής αναθεώρησης ακόμα και μια άτυπη «αποκατάσταση» της δικτατορίας, μέσα από ποικίλους συλλογισμούς και αναφορές. Για την ακρίβεια είναι ο ίδιος ο δικτάτορας Ιωάννης Μεταξάς ο οποίος αντιμετωπίζεται από μερίδα ιστορικών ερευνητών αλλά και μέσων ενημέρωσης ως σημαντικός «πολιτικός άνδρας», με αξιόλογη δράση και ακόμα πιο αξιοπρόσεκτη πολιτική σκέψη.

Δανείζοντας στην Αθήνα έναν κουβά με χρυσό

Διαδηλωτής ανεμίζει την ιρλανδική σημαία σε διαδήλωση ενάντια στις πολιτικές λιτότητας στο κέντρο του Δουβλίνου, στις 31 Ιανουαρίου 2015. CATHAL MCNAUGHTON / REUTERS

Μετά από τρεις μακρές εβδομάδες που ήταν κλειστές, οι τράπεζες στην Ελλάδα έχουν αρχίσει να ανοίγουν τις πόρτες τους σε ένα ανυπόμονο κοινό. Μετά από εντατικές διαπραγματεύσεις διάσωσης, η Ελλάδα έλαβε ένα ενδιάμεσο δάνειο 7 δισ. ευρώ για να πληρώσει τα 6,8 δισ. ευρώ του χρέους που χρωστούσε την περασμένη εβδομάδα στους επίσημους πιστωτές της. Ουσιαστικά, πρόκειται για ένα νέο δάνειο για να ξεπληρώσει το παλιό. Ή ακριβέστερα, ξεχρεώνει το παλιό δάνειο πληρώνοντας κι άλλους τόκους. Αλλά το τέλος του αδιεξόδου έχει τουλάχιστον φέρει ξανά κάποια ομαλότητα στην Ελλάδα. Οι επιταγές μπορούν τώρα να εξαργυρωθούν. Περιορισμένες μεταφορές χρημάτων είναι και πάλι δυνατές. Οι αναλήψεις περιορίζονται πλέον στα 60 ευρώ ανά άτομο ανά ημέρα, αν και οι έλεγχοι κεφαλαίων παραμένουν στην θέση τους και θα είναι έτσι για κάποιο χρονικό διάστημα. Προς το παρόν, η μέγιστη ανάληψη είναι 420 ευρώ ανά ημέρα, και τα χρήματα δεν μπορούν ακόμη να βγουν από την χώρα χωρίς έγκριση από το Υπουργείο Οικονομικών. Αυτό έχει το κόστος της ακόμη περισσότερης δημοσιονομικής πειθαρχίας για τους Έλληνες, παρ’όλο που συνολικά η χώρα έχει ήδη υπομείνει ένα επίπεδο λιτότητας ανάλογο μόνο σε περιόδους πολέμου ή βαριάς ύφεσης.

Δραχμή και ο μύθος της ανταγωνιστικότητας

Υποστηρίζεται από τους ένθερμους υποστηριχτές της επιστροφής στη δραχμή ότι μια τέτοια επιλογή θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων. Το παρελθόν της χώρας – όπως και η θεωρία του διεθνούς εμπορίου– διαψεύδουν όμως αυτήν τη θέση. Δε θα ασχοληθούμε με τις οικονομικές θεωρίες, θα επιστρέφουμε όμως τριάντα χρόνια πίσω σκιαγραφώντας τη σχέση των εξαγωγών μας και της απαξίωσης (υποτιμήσεις – διολισθήσεις) της δραχμής.

Η ισοτιμία  δραχμής δολαρίου το 1980 ήταν 1 δολάριο προς 42,64 δραχμές, το 1987 (έτος έναρξης των προσπαθειών με σκοπό την ‘Ενιαία Αγορά’) ήταν 1 δολάριο προς 135,18 δραχμές και το 1992 (με την ολοκλήρωση της ‘Ενιαίας Αγοράς’), η ισοτιμία αυτή ανερχόταν σε 190,47 δραχμές. Το 2000 η ισοτιμία δολαρίου δραχμής άγγιξε τις 308,93 δραχμές.

Reality Check: Σε Απλά Ελληνικά

Το παρακάτω κείμενο είναι η προσωπική μου αντίληψη για ότι συνέβη στην Ελλάδα την τελευταία περίοδο.

Γιατί έγινε ότι έγινε?

Παραποιώντας τα οικονομικά της στοιχεία, η Ελλάδα “απέδειξε” πως μπορεί να συμμετάσχει σε μία νομισματική ένωση στην οποία συμμετείχαν οικονομίες πολύ πιο ισχυρές απο την δική της. Είναι σαν να συμμετέχει ο Αχιλλέας Φαρσάλων σε πρωτάθλημα που παίρνει μέρος η Μπαρτσελόνα και η Μίλαν. Η Ελλάδα δεν μπορούσε να γίνει ανταγωνιστική (να γίνει δηλαδή Μπαρτσελόνα) με αποτέλεσμα να συσσωρεύσει πάρα πολύ χρέος.

Ολόκληρο το κείμενο της συμφωνίας: Μέτρα, προαπαιτούμενα και σκληρές αλλαγές

EUROKINISSI

Στη δημοσιότητα δόθηκε στα ελληνικά ολόκληρο το κείμενο στο οποίο συμφώνησαν οι ηγέτες της ευρωζώνης με τον Αλέξη Τσίπρα και το οποίο θα αποτελέσει το βασικό προσχέδιο για τη συμφωνία πάνω στο τριετές δάνειο που θα δοθεί στην Ελλάδα.

Τσίπρας: Είναι μια δύσκολη συμφωνία μετά από σκληρή μάχη

«Δώσαμε σκληρή μάχη εδώ και έξι μήνες, παλέψαμε να διεκδικήσουμε μια συμφωνία για να σταθεί η Ελλάδα στα πόδια της και βρεθήκαμε μπροστά σε σκληρές αποφάσεις και διλήμματα» είπε ο πρωθυπουργός μετά το τέλος της 17ωρης συνόδου κορυφής.

«Αποτρέψαμε τα ακραία σχέδια» | EUROKINISSI/Ε.Ε.

Ο Αλέξης Τσίπρας, εμφανώς καταβεβλημένος μετά τις μαραθώνιες συζητήσεις σημείωσε ότι «Καταφέραμε να αποτρέψουμε την υλοποίηση των ακραίων επιδιώξεων των κύκλων της ΕΕ», ωστόσο, τόνισε ότι είναι μια συμφωνία δύσκολη.

Όταν εισάγουμε χαμομήλι από την Αίγυπτο....

Οι ελλείψεις σε βασικά προϊόντα που μέσα σε 10 μόλις ημέρες αρχίζουν να γίνονται εμφανείς λόγω και των capital controls, φανερώνουν με το χειρότερο τρόπο το επί δεκαετίες λανθασμένο παραγωγικό μοντέλο της οικονομίας.  

Αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σταδιακή άνθηση νέων εξαγωγικών αγροτικών δραστηριοτήτων σε υψηλής ποιότητας προϊόντα, η διάρθρωση της αγροτικής παραγωγής αναδεικνύει το μέγεθος των ευκαιριών που έχασε η χώρα τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με τον ΣΕΒ, τα τεράστια ποσά των αγροτικών επιδοτήσεων καθώς και η ευνοϊκή μεταχείριση από φορολογικής πλευράς του κλάδου δεν αξιοποιήθηκαν για μια αναδιάρθρωση της παραγωγής. 

Πως έμειναν εκτός διαπραγμάτευσης Σόιμπλε, ΔΝΤ και Eurogroup

Τους τρεις «προβληματικούς» παράγοντες (Σόιμπλε, ΔΝΤ και Eurogroup) άφησε έξω από την διαπραγμάτευση για τους όρους του δανείου από τον ESM ο Αλέξης Τσίπρας. Το «κόλπο» ήταν η αξιοποίηση του καταστατικού του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης (ESM), αμέσως μόλις η Σύνοδος Κορυφής διαπίστωσε ότι το μνημόνιο τελείωσε στις 30 Ιουνίου και αποδέχθηκε ότι «το πρόγραμμα δεν ολοκληρώθηκε».

Το άρθρο 13 του καταστατικού του ΕSM για την «χορήγηση στήριξης σταθερότητας» ορίζει την διαδικασία που ακολουθείται όταν μία χώρα αιτείται δάνειο. Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Διευθυντών του ESM, δηλαδή ο Γερούν Ντάισελμπλουμ, παραλαμβάνει την αίτηση και την προωθεί αμέσως (όπως και έπραξε) προς την Κομισιόν και την ΕΚΤ προκειμένου αυτές να ελέγξουν αν πληρούνται τρεις προϋποθέσεις:

Μάθημα δημοκρατίας το δημοψήφισμα

Συνεχίζουν τις δηλώσεις συμπαράστασης και επιδοκιμασίας για το ελληνικό δημοψήφισμα και το «όχι στη λιτότητα» διανοούμενοι απ' όλο τον κόσμο.

Η δημοκρατική αρχή, αλλά και η αρχή της αλληλεγγύης, είναι τα σημεία στα οποία εστιάζουν διανοούμενοι απ' όλο τον κόσμο

Αυτό που τα συστημικά ΜΜΕ συγκαλύπτουν και αποσιωπούν, ότι δηλαδή η Ελλάδα δεν είναι μόνη της και ότι καθημερινά δεν υπάρχουν μόνο οι τρομολαγνικές και απειλητικές δηλώσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων, φέρνει στο επίκεντρο της επικαιρότητας η «Εφημερίδα των Συντακτών».